Cheque Rules 'ਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ, ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਣਗੇ ਇਹ ਫਾਇਦੇ

ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਬੈਂਕ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਚੈੱਕ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਦੋ ਦਿਨ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਤੁਹਾਡਾ ਚੈੱਕ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਲੀਅਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ 4 ਅਕਤੂਬਰ, 2025 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।RBI ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਅਨੁਭਵ ਦੇਵੇਗਾ। ਨਾਲ ਹੀ, ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਜੋਖਮ ਵੀ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ।

ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ 'ਚ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ ਵਿਵਸਥਾ

RBI ਨੇ ਸੀਟੀਐਸ 'ਚ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ 'ਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ 4 ਅਕਤੂਬਰ, 2025 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ 3 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧ 'ਚ ਇੱਕ ਸਰਕੂਲਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। RBI ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, 'ਸੀਟੀਐਸ ਨੂੰ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ 'ਚ ਨਿਰੰਤਰ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਰਸੀਦ 'ਤੇ ਨਿਪਟਾਰਾ 'ਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਪੜਾਅ 4 ਅਕਤੂਬਰ, 2025 ਨੂੰ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ 3 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।'

ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ (4 ਅਕਤੂਬਰ, 2025 ਤੋਂ 2 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਤੱਕ) ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 7:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਚੈੱਕ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਬੈਂਕ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਚੈੱਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ (3 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਤੋਂ) ਚੈੱਕਾਂ ਦੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ T+3 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਚੈੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇ

- ਹੁਣ ਭੁਗਤਾਨ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਨਹੀਂ, ਘੰਟਿਆਂ 'ਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

- ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਫਲੋਅ 'ਚ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।

- ਬੈਂਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਦੇਰੀ ਘੱਟ ਜਾਵੇਗੀ।

- ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਨੁਭਵ ਹੋਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

RBI ਦਾ ਉਦੇਸ਼

RBI ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਬਣਾਏਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ 'ਚ ਟਰਾਂਸਪੈਰੇਂਸੀ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਗਾਹਕ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।